Voor inzicht en inspiratie
Archive for July, 2010
Changelog – een creatieve zomer
1037 days
by Joop Hazenberg
in Begin
Hehe, eindelijk even geen oranje. Maar gewoon blauwe luchten, spierwitte wolken en een vuvuzelaloze publieke ruimte. De afgelopen voetbalweken maakten het soms lastig om goed te kunnen concentreren. Niet alleen omdat ik zelf vaak de wedstrijden zat te kijken, maar ook omdat het continue geschreeuw en geroep van de cafés verderop in de straat voor nogal wat afleiding/verstoring zorgde.
Maar nu is het rustig, want ‘we’ hebben verloren. Hoogste tijd om de creatieve bezigheden volle vaart te geven. Hard nodig, want de belangrijkste deadline van het jaar nadert. Op 1 augustus moet ik de rough cut versie van mijn documentaire bij IDFA indienen. Daar zijn we nu hard mee bezig, vooral editor Daan Veldhuizen die vorige week een spannend begin van 17 minuten heeft gemonteerd. Ik bewaak de lijn, zoek filmpjes op het net voor de ‘context en duiding’ gedeeltes van de docu. En op Jamendo heb ik prachtige muziek gevonden onder Creative Commons licentie.
Verder ben ik met de eerste hoofdstukken van mijn nieuwe boek De machteloze staat bezig. Vreemd om ineens weer in zo’n schrijfproces te zitten, de laatste delen van Change schreef ik al weer anderhalf jaar geleden. En het is zo ontzettend anders om schriftelijk de werkelijkheid proberen weer te geven dan op beeld. Alles is anders: hoe vertel je iets, wat laat je weg, moet je juist zonder of met structuur werken, hoe vertaal je tekst in beeld en beeld in tekst. Documentaires maken en boeken schrijven zijn totaal verschillende vakken, terwijl ze precies hetzelfde doel hebben. Vind ik althans.
Het is daarnaast wachten op de essays voor de bundel van jonge denkers die ik met Farid Tabarki en Rens van Tilburg maak. We hebben een groep getalenteerde schrijvers opgesteld die vaak onbekend zijn, maar een duidelijke en heldere visie hebben op het Nederland van de toekomst – na de economische, politieke en duurzaamheidscrisis. De deadline is 1 augustus, maar het aantal stukken dat we echt binnen hebben is nog wat laag. Kennelijk hebben meer mensen last zich te concentreren in deze oranje vakantieluiertijd.
En wat ook lastig is, het blijft een stomvervelend onderwerp, is geld. Niet zozeer voor mezelf, ik red me wel met de verschillende opdrachten, maar voor het gefinancierd krijgen van de documentaire. De crowdfunding heeft bijna niets opgeleverd en inmiddels heb ik een stapel afwijsbrieven van fondsen en bedrijven. Het absolute budget is nu zelfs geslonken, puur om de kosten te dekken, naar een schamele 5.000 euro. Terwijl het onderwerp en het geschoten materiaal inmiddels meer dan relevant zijn geworden. Terwijl Den Haag en de economie vastlopen verbetert een generatie van jonge idealisten onze samenleving van onderop, en ik leg in beeld (niet in tekst!) de dreigende mentaliteitskloof tussen jongeren en het systeem bloot. Waarom wil niemand zo’n maatschappelijk relevant project steunen?
Changelog: bijdrage aan boek over participatie
1051 days
by Joop Hazenberg
in Begin
De kernwaarden van jongeren: authenticiteit, transparantie, participatie
Laatst nam ik een kijkje bij een groots opgezette demonstratie van jongeren tegen bezuinigingen in het onderwijs. Er waren talloze organisaties bij betrokken, sponsors aangetrokken en media uitgenodigd om een massale beweging op te zetten – natuurlijk op het Amsterdamse Museumplein. Daar aangekomen hoorde ik veel kabaal maar zag ik weinig jongeren. Heel weinig. Iets van 1500 denk ik. De vlaggen en banners (deels aangeboden door de politieke partijen, het was verkiezingstijd) maakten er nog iets van, net als de pompende muziek van het radiostation Wild FM. Maar liep hier nu een plein vol met boze jeugd?
De demonstratie toonde voor mij weer eens aan dat de jongeren van vandaag niet meegaan in de oude, collectieve structuren die samenleving van de twintigste eeuw zo gekenmerkt hebben. De twintigers en dertigers zijn opgegroeid na de Koude Oorlog, in een tijd dat de internationale grenzen wegvielen en de ICT-revolutie om zich heen greep. Voor deze leeftijdsgroep zijn de slome, hiërarchische collectiviteiten van vakbonden, politieke partijen en maatschappelijke organisaties afschrikwekkend. Het duurt immers jaren voordat je iets in zo’n organisatie kunt bereiken en intussen moet je je door eindeloze bureaucratie, vergaderingen en politieke spelletjes worstelen. Bovendien hebben zij feilloos door hoe langzaam deze clubs reageren op de enorme veranderingen in de samenleving.
Nee, de jongeren van vandaag zijn niet meer te vinden voor een ‘doe-iets-voor-de-wereld-tientjeslidmaatschap’ van Greenpeace, de VPRO of de FNV. Zij willen liever hun maatschappelijke ei kwijt in projecten en kleine clubjes waar ze persoonlijk betrokken kunnen zijn. In sociologische termen gaat het om een schisma tussen verticaal en horizontaal denken. Waar oudere generaties geloven in bescherming en zekerheid van bovenaf, denken jongeren in kansen, nieuwe verbindingen en open netwerken, van onderop.
Daardoor ontstaan op dit moment parallelle structuren in de maatschappelijke betrokkenheid van burgers in Nederland. Dat is op termijn gevaarlijk. ‘Oude’ organisaties houden vast aan hun collectiviteiten met achterbannen, hoe sterk die ook vergrijzen (een kwart van de vakbondsleden is ouder dan 65). De nieuwe, onzichtbare clubjes vormen één groot netwerk waar persoonlijke participatie, authenticiteit en transparantie voorop staan. Dat leidt tot een enorme versnippering, maar dat is ook juist de bedoeling.
De Nederlandse verzorgingsstaat is op dit moment onvoldoende toegerust om op deze manier van participatie serieus in te spelen. De ‘belangenclubs’ van weleer moeten uit hun ivoren torens komen en de oude manier van denken overboord gooien. Doen ze dat niet, dan werken ze mee aan een tweedeling in de samenleving, en aan het verdiepen van de mentaliteitskloof tussen jong en oud.
Joop Hazenberg is voorzitter van denktank Prospect en auteur van het boek Change – hoe de netwerkgeneratie Nederland gaat veroveren.
