Plastic recycling

Artikel voor het blad Afvalforum 2009

Plastic inzamelen bij huishoudens van start

Inzameling en verwerking is complexe en kansrijke zaak

Langzaam maar zeker komt de inzameling van plastic afval in Nederland op gang. Bij bedrijven gebeurde dat al op grote schaal. Nu ontstaat er een extra impuls door de vanaf 2010 verplichte inzameling bij huishoudens. Maar voordat in 2012 42 procent van het plastic verpakkingsafval gerecycled kan worden, moet heel wat gebeuren.

Tekst Joop Hazenberg

Zo eenvoudig en toegankelijk als de campagne van ‘Plastic Heroes’ oogt, zo ingewikkeld is het opstarten van inzamelen en recyclen van plastic in Nederland. Sinds de publiekscampagne met de oranje plastic reus is bijna 85 procent van de bevolking op de hoogte van de nieuwe separate afvalstroom, naast papier, glas en gft. Vanaf 1 januari 2010 zijn alle gemeenten verplicht om plastic verpakkingsafval van huishoudens gescheiden in te zamelen.

Naast huishoudelijk afval wordt sinds een aantal jaren ook aandacht besteed aan plastic afval bij bedrijven, zeker nu Nederland een verpakkingbelasting kent. Vooral het gebruik van folies veroorzaakt grote hoeveelheden plastic afval. Afvalbedrijven zamelen deze folies overigens al op grote schaal in en zorgen voor hergebruik.

Terwijl de nieuwe afvalstroom op gang komt, worden uitvoerige discussies gevoerd over bron- of nascheiding, certificering, en welke kansen plastic recycling biedt voor de Nederlandse afvalsector. Er is op eigen bodem ook geen recycle-installatie te vinden, het huishoudelijk afval wordt nu naar Duitsland gebracht, ook om ervaring op te doen met de sorteermogelijkheden.

Een zak voor je plastic

De meeste ontwikkelingen op dit terrein vinden plaats bij het huishoudelijk afval. Volgens Joris van der Meulen van Nedvang zullen eind dit jaar circa 265 gemeenten de plastics apart inzamelen. ‘Nedvang stuurt opstartpakketten en helpt gemeenten in het voorbereidingsproces. Het is onmogelijk dat alle 441 gemeenten tegelijk opstarten, want voor inzameling en verwerking is een behoorlijke infrastructuur nodig.’

Volgens Van der Meulen is bij deze afvalstroom niet gekozen voor de methode die bij het gft-afval is gehanteerd. ‘Toen werd in één klap overgegaan tot inzameling, de infrastructuur was daarop nog niet berekend en de schaal te klein. Geleidelijke invoering is beter, de doelstelling loopt op van 32% voor 2009 naar 42% voor 2012.’ Daarvoor is geld beschikbaar uit het Afvalfonds, dat jaarlijks 115 miljoen aan ingewonnen verpakkingenbelasting te besteden heeft.

Vooralsnog werkt Nedvang aan het opzetten van bronscheiding. Burgers krijgen meestal een zak, soms een kratje, dat wordt opgehaald, of zij brengen hun plastics zelf naar speciale containers. Na overslag op diverse plaatsen in Nederland wordt het afval door Nedvang getransporteerd voor verwerking in Duitsland. Daar scheiden machines het plastic tot wel zeven fracties, naast een residufractie.

Is dit de beste inzamel- en verwerkingsstructuur? ‘Er is een pilot nascheiding in Groningen en Friesland, maar eerst moet het inzamelen bekend worden,’ zegt Van Der Meulen. ‘We weten nu steeds beter hoe de plasticstroom gescheiden kan worden. Nascheiden is niet eenvoudig en heeft risico op verontreinigde producten.’ Eind volgend jaar kan de gehele logistiek en de sorteermethode geoptimaliseerd zijn, verwacht Nedvang.

Dick Hoogendoorn, directeur van de Vereniging Afvalbedrijven, plaatst wel wat kanttekeningen bij de start van plasticrecycling in Nederland. ‘Er is veel tijd verloren door gesteggel over methodes en vergoedingen. Zo heeft de discussie over bron- en nascheiding ons bevreemd. Als Vereniging hadden we graag meer en eerder betrokken willen zijn bij Nedvang.’ Hoogendoorn benadrukt dat hij nu vooral vooruit wil kijken. ‘De discussies liggen achter ons, nu is het zaak met de doelstellingen aan de slag te gaan. Wel moeten de inspanningen zich richten op kwaliteit en niet op gepeuter uit fracties om quota te halen.’

Certificaat gevraagd

Een belangrijk heet hangijzer is de certificering van inzamelende bedrijven. Nedvang en de overheid willen dat overslag en bewerken van verpakkingsafval, alsmede voor het inzamelen van bedrijfsmatig verpakkingsafval onder certificaat plaatsvindt. Dit geldt niet voor de inzameling van huishoudelijk afval, daarvoor is het zogeheten Uitvoeringsprotocol leidend. Frank Hopstaken van FFact en adviseur van Nedvang: ‘De kern van de certificering is dat de afvalbedrijven het afval correct beoordelen, nauwkeurig wegen en het juiste administratieve proces aanhouden. Als ze dat kunnen aantonen, weten gemeenten en bedrijven precies waar ze hun verpakkingsafval aan kunnen bieden.’ Zo kan Nedvang een efficiënte en betrouwbare monitoring instellen.

In het begin gaat het om een voorlopige erkenning. Eind 2010 zouden alle inzamelaars en bewerkers onder het certificaat moeten vallen. De afvalsector neemt zelf plaats in de Begeleidingsgroep Certificering Verpakkingsafval.

Cruciaal voor de certificering is dat die als voorwaarde is gesteld voor bijdragen uit het Afvalfonds.. Als afvalbedrijven niet meedoen aan de certificeringcyclus (die vrijwillig en niet wettelijk afdwingbaar is), dan missen ze eventueel inkomsten van gemeenten of bedrijven. Als ze wel meedoen  wordt een sorteerpremie onder bepaalde omstandigheden mogelijk.

De Vereniging Afvalbedrijven stelt zich behoedzaam op. Directeur Hoogendoorn: ‘Wij adviseren de leden dat het wellicht overweging biedt te certificeren. Er is een markt voor plastics, waar ook zonder certificaat aan valt deel te nemen. Maar voor de verpakkende industrie en voor de gemeenten is het belangrijk aan te tonen dat het afval gemonitord wordt. En dat kan alleen bij gecertificeerde bedrijven. Onze leden lopen daardoor het risico een stukje markt kwijt te raken indien ze zich om moverende redenen niet laten certificeren.’

Kansen voor de afvalsector?

Hoe reageren afvalbedrijven op het gescheiden inzamelen en verwerken van plastic? De Van Gansewinkel Groep ziet kansen. Het bedrijf ondersteunt nu het apart inzamelen van plastic door gemeenten, maar kijkt ook vooruit. ‘Wij zien een belangrijke sleutel bij het design van verpakkingen’, zegt Florens Slob, marketing manager bij het bedrijf. ‘Zijn ze goed ontwikkeld voor recycling, voor compostering of verbranding? En welke verpakkingen wil je recyclen? Een shampooflacon of een PET-fles is prima voor hergebruik, maar met de boterkuipjes en gecombineerde vleesverpakkingen is dat nog een heel ander verhaal.’

Het afvalbedrijf overweegt recycling in Nederland mogelijk te maken. Slob: ‘De buurlanden zamelen via de Plastic- Metaal- en Drankverpakkingen-methode in. Dat zou ook hier goed kunnen werken, wel hebben we dan volume en een zekere continuïteit nodig.’ Daarnaast is volgens Slob de recyclinggraad mede door vervuiling relatief laag. ‘Dat moet beter kunnen. Dat start met slim kijken naar welke stromen je wilt inzamelen, maar ook de recycling zelf kan nog beter. Het lijkt me nuttig volgend jaar hiervoor actief samen met betrokken partijen als Nedvang de resultaten te evalueren en de inzameling van gescheiden huishoudelijke verpakkingsstromen verder te optimaliseren.’

Volgens Hoogendoorn van de Vereniging Afvalbedrijven bekijken ook andere bedrijven dan de Van Gansewinkel Groep de mogelijkheden. ‘In Nederland is geen zelfstandige verwerkingslocatie, want de plasticsmarkt is internationaal. Maar ik heb begrepen dat ook SITA overweegt een installatie  neer te zetten. Het inzamelen van plastics biedt kansen voor de afvalsector en het lijkt me prima als die worden onderzocht.’